Hendrik Gerhard

Koerier van een nieuwe tijd

Hendrik Gerhard, geboren in 1829 in Delft, wordt wel de vader van het socialisme in Nederland genoemd. In de vroege arbeidersbeweging spelen, naast intellectuele als Karl Marx en Friedrich Engels, ambachtslieden een hoofdrol. Zo is het een kleermaker die een ‘communistisch manifest’ schrijft voordat Marx dat doet. Het internationale karakter en de grote mobiliteit van de kleermakers zorgen in die periode voor een verspreiding van de nieuwe ideeën van Marx en Engels, zoals neergelegd in Het Communistisch Manifest (1848). Gerhard, kind uit een kleermakersgeslacht, trekt door Europa om zijn kleermakers bekwaamheid te vervolmaken. Op zijn rondreis komt hij in aanraking met socialistische ideeën. Terug in Nederland tracht hij die ideeën te verbreiden en in de praktijk te brengen. Hij wordt slachtoffer van zijn principes en leeft in kommervolle omstandigheden. Gerhard schrijft een groot aantal artikelen in verschillende tijdschriften en is betrokken bij de organisatie van de eerste Socialistische Internationale. Gerhard is, qua uiterlijk en persoonlijkheid, bepaald niet een persoon die voldoet aan het beeld dat in zijn tijd bestaat over een revolutionair. Hij draagt geen flambard en heeft ook geen cape om een bom met brandende lont onder te verbergen. Als je niet weet dat Gerhard het hoofd is, de leidende gedach­te van de Nederlandse sec­tie van de Internationale, dan zou je zeker menen de voor­zitter van een afschaffingsge­nootschap of een jongelingsvereniging te zien.