Vanaf de jaren veertig van de negentiende eeuw verschijnen er met regelmaat rapporten over de volksgezondheid in Nederland met telkens dezelfde conclusie: die is slecht. Er is sprake van een hoge sterfte, ziekten vaak in de vorm van een epidemie, eisen een hoge tol en de openbare hygiëne en medische zorg zijn onvoldoende. Omdat een groot deel van het volk welhaast chronisch aan een lichte vorm van ondervoeding lijdt hebben ziekten al gauw een dodelijke afloop. Midden negentiende eeuw komt zelden iemand alleen van honger om, maar daar is het dan wel mee gezegd. Via bedeling, gaarkeukens en voedseluitdelingen worden, tot in de jaren tachtig van de negentiende eeuw, de allerarmsten in de steden in leven gehouden. In de tweede helft van de negentiende eeuw groeit de aandacht voor de noodzaak van hygiëne ten behoeve van de volksgezondheid.
